Zima to czas, kiedy natura spowalnia, słońce się chowa, pojawia się chłód i wilgoć, spada nasza aktywność. To wszystko w połączeniu może prowadzić do dolegliwości typowych dla okresu zimowego, czyli przeziębień, gorszego samopoczucia, zmęczenia, suchości skóry. Czy ajurweda — starożytna medycyna pochodząca z Indii — ma na to sposoby? Jak najbardziej! W tym artykule opowiemy o tym, jak dostosować swój styl życia do zimowych warunków, co jeść, jak naturalnie wzmocnić odporność i jak poczuć się wspaniale podczas najchłodniejszych dni w roku, czerpiąc inspiracje z ajurwedy.
Zima a ajurwedyjskie dosze
Ajurweda rozróżnia trzy energie życiowe — trzy dosze. Są to: Kapha, Vata i Pitta. Każda z nich jest w każdym z nas, w różnych proporcjach, ale zima może wywołać większą aktywność doszy Vata (sucha, lekka, ruchliwa) oraz Kapha (ciężka, stabilna, wilgotna). Co to oznacza? Należy dostosować swój styl życia tak, aby przywrócić równowagę energii w organizmie i nie dopuścić do zimowej dominacji Vata i Kapha, która wywołuje wychłodzenie, apatię, sprzyja suchości skóry, ociężałości i zaleganiu śluzu.
Dieta ajurwedyjska na zimę — co jeść, czego unikać?
Zimą układ trawienny jest aktywny i gotowy na regularne przyjmowanie mocno odżywczych posiłków — ciało potrzebuje energii, aby pozostać w zdrowiu i cieple. Zazwyczaj łatwo zauważamy tę zmianę, ponieważ ciało samo nam podpowiada, zwiększając apetyt w porównaniu do apetytu w czasie cieplejszych miesięcy; często mamy też ochotę na rozgrzewające, wysokoenergetyczne posiłki. Warto zwrócić uwagę na odczucia płynące prosto z wnętrza organizmu, ponieważ często kryje się w nich dużo cennych wskazówek — tak jest i tym razem.
Zimą, według praktyk ajurwedyjskich, powinniśmy postawić na rozgrzewające, odżywcze, lekko tłuste i dobrze doprawione gotowane potrawy. Doskonale sprawdzą się gęste zupy (np. kremy z warzyw czy zupa Dhal), esencjonalne buliony, roślinne gulasze, curry, pieczone lub gotowane na parze warzywa korzeniowe. Przygotowując posiłek, warto dodać do niego wartościowy tłuszcz, np. ghee (masło klarowane) czy olej sezamowy lub kokosowy. Wracając do tematu doprawienia — przyprawy, które w ajurwedzie są nierozerwalnie związane z rozgrzewaniem, to: chili, pieprz czarny, imbir, czosnek, kurkuma, cynamon, kardamon, goździki. Pokarmy, które zawierają wyżej wymienione składniki, pomogą rozbudzić Agni (ogień trawienny) i zatrzymają przeziębienia.
Jakiego jedzenia unikać zimą wg ajurwedy? Przede wszystkim „wychładzających” produktów, takich jak surowe warzywa i sałatki w dużych ilościach. Nadmiar serów i jogurtów również jest niewskazany ze względu na wzmaganie produkcji śluzu w organizmie. Nie należy spożywać bardzo słodkich produktów oraz bardzo „ciężkich”, tłustych, smażonych potraw.
Co z napojami? Najlepiej sprawdzą się ciepłe napary, np. z imbiru i kurkumy, z dodatkiem czarnego pieprzu i goździków (taki napój gotujemy kilka minut na małym ogniu, a kiedy lekko przestygnie, można dodać trochę miodu). Picie mleka zimą nie jest zalecane, ponieważ nabiał może potęgować gromadzenie się śluzu, ale porcja gorącego „złotego mleka” od czasu do czasu jest świetnym pomysłem — kto próbował, ten wie, że ten napój jest jak energia letniego słońca zamknięta w kubku. Czego nie pić? Wystrzegaj się wszelkich zimnych napojów, picie powinno być minimum w temperaturze pokojowej.
Ajurweda zimą, czyli codzienne rytuały podnoszące temperaturę, odporność i nastrój
Według ajurwedy dłuższy sen zimą jest normalny, a nawet zalecany, ale dzień powinniśmy zaczynać najlepiej przed godziną 7 rano — wtedy będziemy czuć się rześko i będziemy mieć czas na poranne ajurwedyjskie rytuały.
Zaczynamy od higieny i pielęgnacji
Po przebudzeniu należy umyć zęby i oczyścić język, opcjonalnie można też wypłukać jamę ustną ciepłym olejem (np. sezamowym lub kokosowym).
Kolejnym krokiem jest abhyanga, czyli odżywczy masaż całego ciała (włącznie ze skórą głowy) ciepłym olejem sezamowym — ten zabieg poprawia krążenie, rozgrzewa, odżywia skórę, redukuje stres, podnosi nastrój. Taki automasaż to gwarantowany dobry początek dnia, a zajmuje tylko 5-10 minut! Nie każdy ma czas, aby robić to codziennie, ale warto przeprowadzić ten masaż chociaż 2 razy w tygodniu. Po masażu należy wziąć ciepły prysznic, który dodatkowo rozgrzewa i redukuje napięcie. Bardzo ważne jest to, aby pozwolić sobie odczuwać przyjemność z masażu i ciepłego prysznica, więc nie można się spieszyć.
Poranny rozruch
Po prysznicu warto poświęcić kilka-kilkanaście minut na ćwiczenia, które pobudzą krążenie krwi oraz prany. Najlepszym ajurwedyjskim sposobem na rozruch jest oczywiście joga (np. kilka sekwencji powitania słońca), ale możesz wykonać też inne ćwiczenia, które sprawiają Ci radość i przynoszą ciepło. Po ćwiczeniach warto „przyswoić” nabytą podczas nich energię z pomocą krótkiej medytacji.
Jeśli nie masz czasu na poranne ćwiczenia, wykonaj sesję treningową wieczorem, przed 22.
Nawadniaj się i wykorzystaj ajurwedyjskie naturalne sposoby na odporność.
Wypij przynajmniej jedną szklankę ciepłej wody i spożyj swoje ajurwedyjskie ziołowe suplementy, np. chyavanprash, triphala, ashwagandha. Teraz jesteś gotów na zimowy dzień!
Jeśli wychodzisz z domu na niską temperaturę, pamiętaj, aby dokładnie zakryć głowę, uszy i szyję. Oprócz tego, że ubrania powinny być ciepłe, warto zadbać o to, aby rozgrzewały także wizualnie i wspierały dobry nastrój — dobrym pomysłem będzie zimowa garderoba w odcieniach pomarańczu, żółci i czerwieni.
Podsumowując — wysypiaj się, jedz ciepłe posiłki pełne rozgrzewających przypraw, pij gorące napary, wykonuj regenerującą pielęgnację, korzystaj z mocy ajurwedyjskich ziół, ruszaj się regularnie, medytuj i wprowadź do szarej zimowej rzeczywistości trochę koloru!
